Aardenburg, Doopsgezinde Kerk
Doopsgezinde Gemeente - Weststraat

- Orgeloverzicht - Andere orgels in Aardenburg -

Kerkgebouw
Naar aanleiding van vervolgingen onder Doopsgezinden in Vlaanderen, weken deze in de 17e eeuw veelal uit naar Nederland, waarbij Aardenburg in Zeeuws-Vlaanderen een plaats werd waar veel Doopsgezinden samenkwamen.
In 1604 werd een kerkruimte in een schuur achter woning ‘Het Lam’ in de Weststraat in gebruik genomen. Deze kerk viel vanaf de straatzijde niet op en is dus een van de weinig nog resterende schuilkerken in ons land.
De kerk werd in 1793 grotendeels vernieuwd en na de afkondiging van de geloofsvrijheid in 1804 werd voor de kerk een nieuwe ingangspartij gebouwd.

Eerste orgel
In 1872 werd de Doopsgezinde Kerk in Aardenburg voorzien van een orgel. Het is niet bekend wat voor soort instrument dit is geweest. Mogelijk is het van het orgelbouwersgeslacht Van Peteghem of van de orgelmaker Loret uit Mechelen. Het orgel had een onderkas maar dit was naar alle waarschijnlijkheid loos. Architect van de orgelkas was overigens de heer Van Oudshoorn, bouwmeester van het voormalige paleis van Volksvlijt te Amsterdam.
Het orgel werd in 1933 om onduidelijke redenen buiten gebruik gesteld.


Foto ©: Collectie A. van de Wege

Tweede orgel
In 1925 bouwde de Dordse orgelbouwer Spiering een noodorgel voor de Grote Kerk in Dordrecht.

De dispositie van het voormalige Spiering-orgel (1925):

Manuaal:
Prestant basc./disc.
Bourdon basc./disc.
Aeoline disc.
Gamba dis.
Octaaf basc./disc.


8 voet
8 voet
8 voet
8 voet
4 voet

 


 

 

Werktuiglijke registers:
Vaste combinaties

 

Overige gegevens:
Manuaalomvang: C-f’’’
Stemming: evenredig zwevend
Toonhoogte: a’ = 440 Hz
Tractuur: pneumatische kegellade

 

 

Dit pneumatische eenklaviersorgel werd in 1933 aangekocht door de Doopsgezinde Kerk in Aardenburg.
In 1976 werd het Spiering-orgel vervangen door een nieuw instrument. Het oude orgel werd verkocht aan een particulier, die de bedoeling had het instrument weer op te bouwen. Daar is het echter niet van gekomen en het wordt dan ook aangeboden aan geïnteresseerden.


Foto ©: Collectie P. Bron

Derde orgel
In 1976 werd het Spiering-orgel in de Doopsgezinde Kerk in Aardenburg vervangen door een nieuw instrument, gebouwd door de Belgische orgelbouwer Stephan Schumacher uit Eupen. Het werd voorzien van vijf stemmen en gestemd in een Kirnbergerstemming. Op 17 januari 1976 werd het in gebruik genomen met een bespeling door de adviseur: Hubert Schoonbroodt uit Luik.

De dispositie van het voormalige Schumacher-orgel (1976):

Manuaal I:
Gedekt
Prestant
Cymbel


8 voet
2 voet
II sterk

Manuaal II:
Holpijp – transmissie
Roerfluit
Sesquialter


8 voet
4 voet
II sterk

Pedaal:
Aangehangen

 

Werktuiglijke registers:
Koppel Manuaal I-Manuaal II
Koppel Pedaal-Manuaal I
Koppel Pedaal-Manuaal II

 

Overige gegevens:
Manuaalomvang: C-g’’’
Pedaalomvang: C-f'
Stemming: Kirnberger
Toonhoogte: a’ = 440 Hz
Tractuur: mechanische sleepladen

Op de plaats van de bij de bouw gereserveerde Regaal 8’ werd uiteindelijk een Sesquialter II sterk geplaatst.
Het instrument werd in 2013 vervangen door een ander Schumacher-orgel. Sindsdien staat het bij de orgelmaker te koop.

Huidig orgel
In 1988 werd voor de Onze Lieve Vrouwekathedraal in Antwerpen door de Belgische orgelmaker Schumacher uit Eupen een tweeklaviers orgel gebouwd. Het werd gebruikt voor de begeleiding van het jongenskoor.

De dispositie van het Schumacher-orgel (1988):

Hoofdwerk:
Roerfluit
Prestant
Oktaaf
Mixtuur


8 voet
4 voet
2 voet
II-III sterk

Positief:
Gedekt
Open Fluit
Nasard
Terts
Kromhoorn


8 voet
4 voet
2 2/3 voet
1 3/5 voet
8 voet

Pedaal:
Subbas 16 voet

 

Werktuiglijke registers:
Koppel Hoofdwerk-Positief
Koppel Pedaal-Hoofdwerk
Koppel Pedaal-Positief

 

Overige gegevens:
Manuaalomvang: C-g’’’
Pedaalomvang: C-f'
Stemming: Neidhardt III
Toonhoogte: a’ = 440 Hz
Tractuur: mechanische sleepladen

In 2013 is het overgeplaatst naar de Doopsgezinde Kerk in Aardenburg, waar het op zondag 12 mei in gebruik werd genomen met een concert door Jochanan van Driel uit Terneuzen.


Foto ©: B. Geleijnse


Met dank aan
P. Bron
Doopsgezinde Gemeente Aardenburg
B. Geleijnse
I. Vergouwe

 

- Terug naar de top van deze pagina -