Yerseke, Hervormde Kerk
Protestantse Kerk - Markt

- Orgeloverzicht - Andere orgels in Yerseke

Kerkgebouw
Op 16 mei 1940 werden de voormalige kerk en toren met een groot deel van het centrum van Yerseke verwoest door een artilleriebeschieting vanaf Franse oorlogsschepen op de Westerschelde die aldus trachtten de opmars van Duitse troepen te verhinderen. De kerk werd weer opgebouwd en in 1948 in gebruik genomen. In 1976-1977 werd tegen het dwarsschip n travee van het vroegere schip herbouwd alsmede een entreeportaal.

Orgel
In 1952 bouwde D. A. Flentrop te Zaandam een nieuw orgel voor de herbouwde Hervormde Kerk te Yerseke. De bouw werd mede mogelijk gemaakt doordat de heer L. Plansoen, een oud-Yersekenaar die in 1910 naar de USA was gemigreerd, financile middelen ter beschikking stelde in aanvulling op de ontoereikende bijdrage van het Ministerie van Onderwijs, Kunsten en Wetenschappen.
Het front is een ontwerp van de architect J.W. Janzen. Het instrument werd voorzien van 21 stemmen, verdeeld over hoofdwerk, rugwerk en pedaal.

De oorspronkelijke dispositie van het Flentrop-orgel (1952):

Hoofdwerk:
Prestant
Holpijp
Octaaf
Roerfluit
Spitsquint
Nachthoorn
Mixtuur
Trompet


8 voet
8 voet
4 voet
4 voet
2 2/3 voet
2 voet
IV-VIsterk
8 voet

Rugwerk:
Gedekt
Prestant
Fluit
Octaaf
Quint
Scherp
Regaal


8 voet
4 voet
4 voet
2 voet
1 1/3 voet
IV-V sterk
8 voet

Pedaal:
Spitsgedekt
Prestant
Octaaf
Mixtuur
Fagot
Cinck
 


16 voet
8 voet
4 voet
IV sterk
16 voet
2 voet

Werktuiglijke registers:
Koppel Hoofdwerk-Rugwerk
Koppel Pedaal-Hoofdwerk
Koppel Pedaal-Rugwerk

 

Overige gegevens:
Manuaalomvang: C-f
Pedaalomvang: C-f'
Stemming: evenredig zwevend
Toonhoogte: a = 440 Hz
Tractuur: mechanische sleepladen

In verband met de voorgenomen herbouw van de in 1940 verwoeste toren werd het orgel in 1974 door Flentrop gedemonteerd terwijl door hen een klein, tijdelijk orgel werd geplaatst. Klaas Bolt werd als adviseur ingeschakeld. Op instigatie van de architect werd een andere plaats voor het hoofdorgel gekozen hetgeen in akoestisch opzicht een achteruitgang betekende. Besloten werd de intonatie van de Trompet 8' en Fagot 16' te verbeteren door gebruikmaking van wijdere bekers. Verder werd een tremulant toegevoegd. Een geplande wijziging van het front ging niet door. Ook onderging het orgel geen wijzigingen ondanks de ontwikkelingen in de orgelbouw gedurende de laatste 20 jaar. Het weer opgebouwde Flentrop-orgel werd op 27 maart 1976 in gebruik genomen.

De dispositie van het Flentrop-orgel (1952) vanaf 1976:

Hoofdwerk:
Prestant
Holpijp
Octaaf
Roerfluit
Spitsquint
Nachthoorn
Mixtuur
Trompet


8 voet
8 voet
4 voet
4 voet
2 2/3 voet
2 voet
IV-VI sterk
8 voet

Rugwerk:
Gedekt
Prestant
Fluit
Octaaf
Quint
Scherp
Regaal


8 voet
4 voet
4 voet
2 voet
1 1/3 voet
IV-V sterk
8 voet

Pedaal:
Spitsgedekt
Prestant
Octaaf
Mixtuur
Fagot
Cinck
 


16 voet
8 voet
4 voet
IV sterk
16 voet
2 voet

Werktuiglijke registers:
Koppel Hoofdwerk-Rugwerk
Koppel Pedaal-Hoofdwerk
Koppel Pedaal-Rugwerk
Tremulant Rugwerk

 

Overige gegevens:
Manuaalomvang: C-f
Pedaalomvang: C-f'
Stemming: evenredig zwevend
Toonhoogte: a = 440 Hz
Tractuur: mechanische sleepladen

In 2007 is de Spitsgedekt 16 van het pedaal vervangen door een Bourdon 16. De werkzaamheden zijn uitgevoerd door de firma A. Nijsse & Zoon.

De dispositie van het Flentrop-orgel (1952) vanaf 2007:

Hoofdwerk:
Prestant
Holpijp
Octaaf
Fluit
Spitsquint
Nachthoorn
Mixtuur
Trompet


8 voet
8 voet
4 voet
4 voet
2 2/3 voet
2 voet
IV sterk
8 voet

Rugwerk:
Gedekt
Prestant
Spitsfluit
Octaaf
Quint
Scherp
Regaal


8 voet
4 voet
4 voet
2 voet
1 1/3 voet
IV-V sterk
8 voet

Pedaal:
Bourdon
Prestant
Octaaf
Mixtuur
Fagot
Cinck
 


16 voet
8 voet
4 voet
IV sterk
16 voet
2 voet

Werktuiglijke registers:
Koppel Hoofdwerk-Rugwerk
Koppel Pedaal-Hoofdwerk
Koppel Pedaal-Rugwerk
Tremulant Rugwerk

 

Overige gegevens:
Manuaalomvang: C-f
Pedaalomvang: C-f'
Stemming: evenredig zwevend
Toonhoogte: a = 440 Hz
Tractuur: mechanische sleepladen

In 2019 voerde de firma Van den Heuvel Orgelbouw diverse dispositiewijzigingen uit. Vanwege de onvrede over de instabiliteit van de tongwerken werd de Regaal 8vt vervangen door een geheel nieuwe Dulciaan 8vt, waarbij het groot octaaf in halve bekerlengte werd uitgevoerd vanwege de beperkte hoogte van de rugwerkkas. De Trompet 8vt van het hoofdwerk werd grotendeels vernieuwd met gebruikmaking van (aangepaste) schalbekers. De Fagot 16vt van het pedaal kreeg nieuwe kelen, tongen en stemkrukken. Tot slot werd de Scherp van het rugwerk vervangen door een Sesquailater, waarbij pijpwerk van de Scherp werd gebruikt, aangevuld met Flentrop-pijpwerk uit voorraad van orgelbouwer Van den Heuvel. Behalve deze dispositiewijzigingen zijn de tremulantbalgjes vernieuwd, de klankuitwerking is verbeterd en is de speeltafel hersteld. Versleten toetsbeleg is vervangen, versleten viltvoeringen zijn vervangen en kapotte registerschildjes vernieuwd. De dunne triplex achterwand van de rugwerkkas is vervangen door dikker hout en de luikindeling werd aangepast zodat de Dulciaan 8vt beter bereikbaar is voor stemwerk. Ook de mechanieken werden nagezien en afgeregeld en de intonatie gecorrigeerd.

De dispositie van het Flentrop-orgel (1952) vanaf 2019:

Hoofdwerk:
Prestant
Holpijp
Octaaf
Fluit
Spitsquint
Nachthoorn
Mixtuur
Trompet


8 voet
8 voet
4 voet
4 voet
2 2/3 voet
2 voet
IV sterk
8 voet

Rugwerk:
Gedekt
Prestant
Spitsfluit
Octaaf
Quint
Sesquialter
Dulciaan


8 voet
4 voet
4 voet
2 voet
1 1/3 voet
II sterk
8 voet

Pedaal:
Bourdon
Prestant
Octaaf
Mixtuur
Fagot
Cinck
 


16 voet
8 voet
4 voet
IV sterk
16 voet
2 voet

Werktuiglijke registers:
Koppel Hoofdwerk-Rugwerk
Koppel Pedaal-Hoofdwerk
Koppel Pedaal-Rugwerk
Tremulant Rugwerk

 

Overige gegevens:
Manuaalomvang: C-f
Pedaalomvang: C-f'
Stemming: evenredig zwevend
Toonhoogte: a = 440 Hz
Tractuur: mechanische sleepladen


Situatie 1952-1974.
Foto : Collectie I. van Loo

 

Geraadpleegde literatuur

Archief P. Sevestre

Met dank aan
W. de Munck

 

- Terug naar de top van deze pagina -