Zaamslag, Christelijk Gereformeerde Kerk
Christelijk Gereformeerde Kerk Zaamslag -
Axelsestraat 9

- Orgeloverzicht - Andere orgels in Zaamslag -

Kerkgebouw
Rond 1840 ontstond te Zaamslag een Christelijk Afgescheiden Gemeente, die vooralsnog bij elkaar kwam in diverse boerenschuren. In 1854 werd aan de Kiezelstraat een kerk gebouwd, die in 1884 werd verruild voor een nieuwe kerk aan de Axelsestraat.
Daarnaast ontstond in 1886 opnieuw een afscheiding vanuit de Hervormde Kerk: de Doleantie. Deze groep bouwde aan de Terneuzensestraat een nieuwe kerk, zodat de Nederduits Gereformeerde Kerk van Zaamslag een feit was.
In 1892 fuseerden landelijk de Christelijk Afgescheiden Gemeente en de Nederduits Gereformeerde Kerk zich tot Gereformeerde Kerk in Nederland, in Zaamslag liet de vereniging nog enkele jaren op zich wachten. Omdat beide gebouwen te klein waren om alle leden een plaats te bieden, werd besloten aan de Terneuzensestraat een nieuwe kerk te bouwen. Op Hemelvaartsdag 25 mei 1911 werd de Gereformeerde Kerk van Zaamslag in gebruik genomen. Psalmborden en preekstoel vanuit de kerk aan de Axelsestraat verhuisden naar de nieuwe kerk.
Kort na de vereniging in 1911 besloot echter toch een kleine groep leden die zich niet in de nieuwe kerk thuisvoelden, zich teruggetrokken. Zij kochten het oude kerkgebouw aan de Axelsestraat terug en gingen verder als Christelijk Gereformeerde Kerk.

Voormalig orgel
Naar verluid zou het orgel omstreeks 1923 zijn gebouwd voor de voormalig Gereformeerde Kerk in Schoondijke.
Echter andere bronnen in Schoondijke suggereren dat het aldaar aanwezige orgel nooit naar Axel is overgeplaatst, zodat we dit niet zeker weten. De dispositie te Axel en te Schoondijke laten onderlinge verschillen zien.

De dispositie van het Spiering-orgel (ca. 1923):

Manuaal I:
Prestant
Bourdon
Octaaf
Roerquint


8 voet
8 voet
4 voet
2 2/3 voet

Manuaal II:
Viola di Gamba
Celeste
Open Fluit
Gemshoorn
Kleinkwint


8 voet
4 voet
4 voet
2 voet
1 1/3 voet
Pedaal:
Subbas
Holpijp - transmissie

16 voet
8 voet

Werktuiglijke registers:
Koppel Manuaal I-Manuaal II
Subkoppel Manuaal I-Manuaal II
Superkoppel Manuaal I-Manuaal II
Koppel Pedaal-Manuaal I
Koppel Pedaal-Manuaal II

 

Overige gegevens:
Manuaalomvang: C-f'''
Pedaalomvang: C-f'
Stemming: Evenredig zwevend
Toonhoogte: a’ = 440 Hz
Tractuur: pneumatische kegelladen

Mogelijk is het orgel in 1946 door de firma Spiering overgeplaatst naar de Christelijk Gereformeerde Kerk te Axel en vervolgens is op een onbekend moment de Celeste 4' vervangen door een Quintadeen 8'.

De dispositie van het Spiering-orgel (ca. 1923) vanaf na 1946:

Manuaal I:
Prestant
Bourdon
Octaaf
Roerquint


8 voet
8 voet
4 voet
2 2/3 voet

Manuaal II:
Viola di Gamba
Quintadeen
Open Fluit
Gemshoorn
Kleinkwint


8 voet
8 voet
4 voet
2 voet
1 1/3 voet
Pedaal:
Subbas
Holpijp - transmissie

16 voet
8 voet

Werktuiglijke registers:
Koppel Manuaal I-Manuaal II
Subkoppel Manuaal I-Manuaal II
Superkoppel Manuaal I-Manuaal II
Koppel Pedaal-Manuaal I
Koppel Pedaal-Manuaal II

 

Overige gegevens:
Manuaalomvang: C-f'''
Pedaalomvang: C-f'
Stemming: Evenredig zwevend
Toonhoogte: a’ = 440 Hz
Tractuur: pneumatische kegelladen

In 1982 is de tractuur geëlektrificeerd.
In mei 1988 wist de toenmalige organist een Trompet 8' te bemachtigen, afkomstig uit een kerk in Scheveningen. Deze werd op het eerste Manuaal bijgeplaatst. Gelijktijdig werd om Manuaal II een zwelkast gebouwd.

De dispositie van het Spiering-orgel (ca. 1920) vanaf mei 1988:

Manuaal I:
Prestant
Bourdon
Octaaf
Roerquint
Trompet


8 voet
8 voet
4 voet
2 2/3 voet
8 voet

Manuaal II (in zwelkast)
Viola di Gamba
Celeste
Open Fluit
Gemshoorn
Kleinkwint


8 voet
8 voet
4 voet
2 voet
1 1/3 voet
Pedaal:
Subbas
Holfluit

16 voet
8 voet

Werktuiglijke registers:
Koppel Manuaal I-Manuaal II
Subkoppel Manuaal I-Manuaal II
Superkoppel Manuaal I-Manuaal II
Koppel Pedaal-Manuaal I
Koppel Pedaal-Manuaal II
 

Overige gegevens:
Manuaalomvang: C-f'''
Pedaalomvang: C-f'
Stemming: Evenredig zwevend
Toonhoogte: a’ = 440 Hz
Tractuur: Elektro-pneumatische kegelladen

In 2013 is een deel van het pijpwerk gebruikt door de firma Nijsse in een ander orgel dat in de kerk is gekomen, het overige materiaal van het instrument is gesloopt.

Huidig orgel
In 2011 is besloten om het bestaande Spiering-orgel te vervangen door een orgel van L. Kramer, in 1979 gebouwd voor de Christelijk Gereformeerde Kerk 'Hoekpoort' in Klundert.

De oorspronkelijke dispositie van het Kramer-orgel (1979):

Manuaal:
Prestant
Holpijp bas/disc.
Viola
Octaaf
Roerfluit bas/disc.
Octaaf bas/disc.
Gemshoorn
Cornet disc.


8 voet
8 voet
8 voet
4 voet
4 voet
2 voet
2 voet
IV sterk

Pedaal:
Subbas
Gedekt - gecombineerd met Bourdon

16 voet
8 voet

Werktuiglijke registers:
Koppel Pedaal-Manuaal
Tremulant

 

Overige gegevens:
Manuaalomvang: C-g'''
Pedaalomvang: C-d'
Stemming: Evenredig zwevend
Toonhoogte: a’ = 440 Hz
Tractuur: mechanische sleepladen

Na sluiting van deze kerk in juni 2011, is het orgel beschikbaar gekomen en kon het gratis worden overgenomen door de Christelijk Gereformeerde Kerk te Zaamslag. Orgelbouwer A. Nijsse & Zoon heeft het instrument overgeplaatst en uitgebreid met een tweede klavier, daarbij gebruik makend van pijpwerk van het oude Spiering-orgel. Het orgel is op vrijdag 12 april 2013 in Zaamslag in gebruik genomen.

De oorspronkelijke dispositie van het Kramer-orgel (1979) sinds 2013:

Hoofdwerk
Prestant
Holpijp
Viola di Gamba
Octaaf
Roerfluit
Octaaf
Gemshoorn
Cornet disc.
Trompet*


8 voet
8 voet
8 voet
4 voet
4 voet
2 voet
2 voet
IV sterk
8 voet

Nevenwerk:
Bourdon*
Open Fluit*
Quintfluit*
Woudfluit*
Terts*


8 voet
4 voet
2 2/3 voet
2 voet
1 3/5 voet
Pedaal:
Bourdon
Gedekt

16 voet
8 voet

Werktuiglijke registers:
Koppel Hoofdwerk-Nevenwerk
Koppel Pedaal-Hoofdwerk
Koppel Pedaal-Nevenwerk
Tremulant

Overige gegevens:
Manuaalomvang: C-g'''
Pedaalomvang: C-d'
Stemming: Evenredig zwevend
Toonhoogte: a’ = 440 Hz
Tractuur:
mechanische sleepladen

   * Uit het oude orgel  


Links: Oorspronkelijke situatie te Klundert (1979-2011). Foto ©: Orgbase.
Midden en rechts foto's ©: Janco Schout

 

Gerelateerde nieuwsberichten

2013/03/11 Nieuw orgel Christelijk Gereformeerde Kerk Zaamslag in gebruik

 

Geraadpleegde bronnen
Orgbase

Met dank aan
A. de Blaeij
Ds. H.H. de Haan
R. Nijsse

 

 

- Terug naar de top van deze pagina -