Bezwaren over vertrek orgelkas uit Middelburgse Koorkerk
Klik hier voor meer informatie over de orgelhistorie van de Koorkerk te Middelburg

Gerritsz-orgelkas (1479), sinds 1956 in de Koorkerk te Middelburg

Of de orgelkas van het Gerritsz-orgel uit 1479, sinds 1956 in de Koorkerk in Middelburg, naar de oorspronkelijke locatie terug zal gaan is nog niet zeker.
De gemeente Middelburg weigerde in 2007 een monumentenvergunning af te geven om de kas naar de
Nicola´kerk in Utrecht te verplaatsen. Een gedetailleerd restauratie- of reconstructieplan was namelijk niet bekend en met het verdwijnen van de orgelkas is schade aan de monumentale Koorkerk niet te voorkomen.
Het Rijk heeft echter toegezegd een vervangende orgelkas uit de 16e eeuw te plaatsen, die oorspronkelijk is gebouwd voor de Hervormde Kerk in Harenkarspel en sinds 1883 eigendom van het Rijksmuseum in Amsterdam. Daarnaast is er nu een plan gereed waarin de hereniging van pijpwerk en kas en plaatsing in de Utrechtse Nicola´kerk staat beschreven. Cultuurwethouder F. Streng van Middelburg zag daardoor geen bezwaren meer voor de vereiste monumentenvergunning.
Tegen het uiteindelijke akkoord van de gemeente Middelburg zijn echter door zeventien deskundigen uit binnen- en buitenland uitgebreide bezwaren ingebracht waarin hoofdzakelijk duidelijk werd gemaakt dat het bespeelbaar maken van dit waardevolle instrument niet mogelijk is zonder dat historisch materiaal verloren zal gaan. Deze bezwaarschriften zijn niet gehonoreerd door de minister van Cultuur en de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed.
De 'Stichting tot Bescherming van het Peter Gerritsz-orgel' is tegen de vergunningsverlening van de gemeente Middelburg in beroep gegaan bij de rechtbank. Daarnaast is de Koorkerkgemeenschap nooit op de hoogte gesteld van de verhuisplannen van de historische orgelkas. Deze is in 1956 aan de Middelburgse kerk in bruikleen gegeven ter compensatie van de geleden schade in de Tweede Wereldoorlog. Hierbij is een overeenkomst opgesteld door het Rijk en de Koorkerkgemeenschap, waarin wordt gesproken over een bruikleen tot ten minste 2052. Reconstructie van het Gerritsz-orgel durfde het Rijk in '56 niet aan, waarna in 1969 alsnog een nieuw orgel werd gebouwd door de
Gebr. Van Vulpen in Utrecht. De in het leven geroepen stichting heeft zich per brief rechtstreeks tot minister Plasterk van Cultuur gewend, die echter geen stappen kon ondernemen in deze 'gevoelige kwestie'.   
Een groot bezwaar tegen verplaatsing van de Gerritsz-orgelkas is het feit dat de procedure niet onafhankelijk lijkt te zijn verlopen. Voor verplaatsing van een monument moet de gemeente advies vragen aan de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. Dit advies wordt uiteindelijk gegeven door de
Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed (RCE). De RCE is echter zelf de initiatiefnemer tot verplaatsing van de orgelkas van Middelburg naar Utrecht en hereniging van kas en pijpwerk aldaar. Bovendien is de schrijver van het plan, Rudi van Straten, bestuurslid van de Stichting Orgelfonds Mooy, die het project gaat financiŰren, mits het in Utrecht wordt geplaatst. Uit bovengenoemde punten lijkt de onafhankelijk van de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed in het geding te komen, iets wat al eerder is gebeurt in de Der Aa-Kerk in Groningen. De Gemeente Middelburg trekt de onafhankelijkheid van de RCE daarentegen niet in twijfel.
Orgelmaker Reil te Heerde gaat een reconstructie van het historische Gerritsz-orgel vervaardigen, die een plaats zal krijgen in het Orgelpark in Amsterdam.

Zie ook het artikel '2012/01/24: Orgelkas Koorkerk verdwijnt definitief uit Zeeland'
Zie ook het artikel '2010/02/17: Persbericht orgelkas Middelburg'
Zie ook het artikel '2009/11/03: Boekpresentatie Gerritsz-orgel Koorkerk Middelburg'
Zie ook het artikel '2009/07/25: Nieuwe orgelkas ter vervanging van Gerritsz-orgelkas in Middelburgse Koorkerk'
Zie ook het artikel '
2008/03/15: Oudste orgel van Nederland voor onderzoek in RACM-Lelystad'
Zie ook het artikel '2007/08/30: Utrecht wil z'n orgel terug'

Zie ook het artikel '2007/07/03: Een van de oudste orgelkassen van Europa blijft voorlopig in Middelburg'

Terug naar het nieuwsoverzicht